2-13. ابعاد جامعه شناختی آموزش متوسطه ……………………………………………………………………………………….83
2-14. جایگاه نظام اعتقادی و ارزشی جامعه در تعیین اهداف………………………………………………………………..84
2-15. اصول تعیین اهداف………………………………………………………………………………………………………………..85
2-16. هدف در آموزش و پرورش ……………………………………………………………………………………………………86
2-17. اهداف مصوب دوره متوسطه …………………………………………………………………………………………………..87
بخش سوم : پیشینه پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………94
2-18. پیشینه در داخل کشور ……………………………………………………………………………………………………………94
2-19. پیشینه در خارج از ایران ……………………………………………………………………………………………………….109
2-20. جمع بندی ………………………………………………………………………………………………………………………….111
فصل سوم : روش شناسی پژوهش
3-1. روش پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………115
3-2. جامعه پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………115
3-3. روش نمونه گیری و حجم نمونه …………………………………………………………………………………………….116
3-4. ابزارهای گردآوری داده ها ……………………………………………………………………………………………………..117
3-5. روایی و پایایی ………………………………………………………………………………………………………………………119
3-5-1. روایی چارچوب مفهومی …………………………………………………………………………………………….119
3-5-2. پایایی چارچوب مفهومی …………………………………………………………………………………………….119
3-5-3. روایی پرسشنامه ………………………………………………………………………………………………………..120
3-5-4. پایایی پرسشنامه …………………………………………………………………………………………………………120
3-6. مراحل انجام پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………..121
3-6-1. تحلیل اسنادی ……………………………………………………………………………………………………………121
3-6-2. تحلیل محتوا ……………………………………………………………………………………………………………..121
3-6-3. پیمایش……………………………………………………………………………………………………………………..121
3-7. روش تجزیه و تحلیل داده ها ………………………………………………………………………………………………….122
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل یافته های پژوهش
4-1. بررسی سؤال اول پژوهش ………………………………………………………………………………………………………125
4-2. بررسی سؤال دوم پژوهش ………………………………………………………………………………………………………126
4-3. بررسی سؤال سوم پژوهش ……………………………………………………………………………………………………..132
فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری
5-1. نتایج بررسی سؤال های پژوهش ……………………………………………………………………………………………..162
5-1-1. نتایج بررسی سؤال اول پژوهش …………………………………………………………………………………..162
5-1-2. نتایج بررسی سؤال دوم پژوهش …………………………………………………………………………………..164
5-1-3. نتایج بررسی سؤال سوم پژوهش ………………………………………………………………………………….165
5-2. پیشنهادهای عملی جهت کاربست یافته های پژوهش …………………………………………………………………173
5-3. عناوین پیشنهادی برای پژوهش های آتی ………………………………………………………………………………….174
5-4. محدودیت های علمی پژوهش ………………………………………………………………………………………………..175
فهرست منابع
الف) منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………………….176
ب) منابع انگلیسی ………………………………………………………………………………………………………………….187
پیوست
پیوست شماره 1 …………………………………………………………………………………………………………………….189
پیوست شماره 2 …………………………………………………………………………………………………………………….191
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول شماره 2- 1. کارکردهای فرهنگ ایثار و شهادت ……………………………………………………………………….62
جدول شماره 3-1. توزیع جامعه دبیران دوره متوسطه شهر قم به تفکیک ناحیه آموزشی و جنسیت …………116
جدول شماره 3-2. توزیع نمونه دبیران دوره متوسطه شهر قم به تفکیک ناحیه آموزشی و جنسیت ………….117
جدول شماره 3-3. چارچوب مفهومی محورها و مؤلفه های فرهنگ ایثار و شهادت ………………………………118
جدول شماره 3-4. ضریب آلفای کرونباخ هر یک از ابعاد پرسشنامه ……………………………………………………120
جدول شماره 4-1. چارچوب مفهومی محورها و مؤلفه های فرهنگ ایثار و شهادت ………………………………125
جدول شماره 4-2. تحلیل اهداف مصوب دوره متوسطه به لحاظ میزان توجه به فرهنگ ایثار و شهادت …..127
جدول شماره 4-3. توزیع فراوانی و درصد توجه به فرهنگ ایثار و شهادت به تفکیک اهداف مصوب دوره متوسطه ………………………………………………………………………………………………………………………………………..131
جدول شماره 4-4. توزیع فراوانی و درصد دبیران به تفکیک جنسیت ………………………………………………….133
جدول شماره 4-5. توزیع فراوانی و درصد دبیران به تفکیک سابقه تدریس ………………………………………….134
جدول شماره 4-6. توزیع فراوانی و درصد دبیران به تفکیک رشته تحصیلی …………………………………………135
جدول شماره 4-7. توزیع فراوانی و درصد دبیران به تفکیک سطح تحصیلات ………………………………………136
جدول شماره 4-8 . توزیع فراوانی و درصد دبیران به تفکیک ناحیه آموزشی ………………………………………..137
جدول شماره 4-9. توزیع فراوانی و درصد و میانگین گویه های مربوط به راهکارهای آموزشی ……………..138
جدول شماره 4-10. نتایج آزمون t تك نمونه ای، مقایسه میانگین با میانگین فرضی (3 = m) ………………..140
جدول شماره 4-11. توزیع فراوانی و درصد و میانگین گویه های مربوط به راهکارهای پژوهشی …………..141
جدول شماره 4-12. نتایج آزمون t تك نمونه ای، مقایسه میانگین با میانگین فرضی (3 = m) ………………..143
جدول شماره 4-13. توزیع فراوانی و درصد و میانگین گویه های مربوط به راهکارهای فرهنگی …………….144
جدول شماره 4-14. نتایج آزمون t تك نمونه ای، مقایسه میانگین با میانگین فرضی (3 = m) ………………..146
جدول شماره 4-15. توزیع فراوانی و درصد و میانگین گویه های مربوط به راهکارهای هنری ……………….147
جدول شماره 4-16. نتایج آزمون t تك نمونه ای، مقایسه میانگین با میانگین فرضی (3 = m) ………………..149
جدول شماره 4-17. رتبه بندی میانگین میزان تأثیر راهکارهای چهارگانه بر نهادینه سازی فرهنگ ایثار و شهادت در مدارس ………………………………………………………………………………………………………………………..150
جدول شماره 4-18. خلاصه اطلاعات آزمون فریدمن ………………………………………………………………………..150
جدول شماره 4-19. توزیع فراوانی، میانگین و انحراف معیار سؤال ها به تفكیک جنسیت ………………………152
جدول شماره 4-20. نتایج آزمون t مستقل برای متغیر جنس ……………………………………………………………….152
جدول شماره 4-21. نتایج تحلیل واریانس برای متغیر سابقه تدریس ……………………………………………………153
جدول شماره 4-22. نتایج تحلیل واریانس برای متغیر رشته تحصیلی …………………………………………………..154
جدول شماره 4-23. نتایج تحلیل واریانس برای متغیر سطح تحصیلات ……………………………………………….155
جدول شماره 4-24. نتایج تحلیل واریانس برای متغیر ناحیه آموزشی …………………………………………………..156
جدول شماره 4-25. نتایج تحلیل واریانس چند راهه میزان تأثیر هر یک از راهکارهای مؤثر نهادینه سازی فرهنگ ایثار و شهادت در مدارس با توجه به متغیرهای جمعیت شناختی ……………………………………………..157
جدول شماره 4-26. آزمون زوجی مقایسه میانگین راهکارهای چهارگانه بر حسب جنسیت ……………………157
جدول شماره 4-27. مجموع میانگین راهکارهای مؤثر نهادینه سازی فرهنگ ایثار و شهادت در مدارس از نظر دبیران …………………………………………………………………………………………………………………………………………..158
جدول شماره 4-28. نتایج آزمون t تك نمونه ای، مقایسه میانگین با میانگین فرضی (3 = m) ………………..159
جدول شماره 5-1. جمع بندی نهایی تدوین چارچوب محورها و مؤلفه های فرهنگ ایثار و شهادت ………163
فهرست تصاویر و نمودارها
این مطلب را هم بخوانید :
عنوان صفحه
شکل شماره 2- 1. فرهنگ ایثار و شهادت در کلام امام خمینی (ره) …………………………………………………….31
شکل شماره 2- 2. فرهنگ ایثار و شهادت در اندیشه مقام معظم رهبری …………………………………………………40
شکل شماره 2- 3. فرهنگ ایثار و شهادت از نگاه شهید مطهری ……………………………………………………………44
شکل شماره 2- 4. عناصر برنامه درسی مبتنی بر فرهنگ ایثار و شهادت …………………………………………………74
شکل شماره 2- 5. روش های تربیتی تعمیق فرهنگ ایثار و شهادت ………………………………………………………78
شکل شماره 2- 6. جایگاه نظام اعتقادی و ارزشی در تدوین اهداف ………………………………………………………85
شکل شماره 2-7. چارچوب مفهومی فصل دوم پژوهش …………………………………………………………………….113
نمودار شماره 4-1. توزیع درصد دبیران به تفکیک جنسیت ………………………………………………………………..133
نمودار شماره 4-2. توزیع درصد دبیران به تفکیک سابقه تدریس ………………………………………………………..134
نمودار شماره 4-3. توزیع درصد دبیران به تفکیک رشته تحصیلی ……………………………………………………….135
نمودار شماره 4-4. توزیع درصد دبیران به تفکیک سطح تحصیلات …………………………………………………….136
نمودار شماره 4-5. توزیع درصد دبیران به تفکیک ناحیه آموزشی ……………………………………………………….137
1-1. مقدمه
هر جامعه ای دارای مجموعه ای از ارزش ها[1] است که نقشی تحکیم بخش در آن ایفا می کنند. این ارزش ها از مهم ترین اجزای یک فرهنگ[2] به شمار می آیند، چرا که از باورهای[3] یک ملت سرچشمه می گیرند و در عرصه های گوناگون تأثیر می گذارند. افراد یک جامعه گفتار و رفتار خویش را بر اساس ارزش هایی که پذیرفته اند و به آن ها پای بند هستند، سامان می دهند. در این میان ارزش های اخلاقی و دینی به لحاظ تأثیر ژرفی که در روح و روان آدمیان بر جای می گذارند و در سلوک فردی و اجتماعی آن ها بیشتر جلوه گر می شوند، از جایگاه برجسته ای برخوردارند (جان فشان، حسینی، 1389: 106).
ارزش ها، عقاید عمیقاً ریشه داری هستند که به وسیله مکانیزم جامعه پذیری[4] از نسلی به نسل دیگر منتقل می شوند. جامعه پذیری، مکانیزم مهمی است که ارزش های حاکم بر جامعه را در انسان ها نهادینه می کند. درونی کردن[5] یا نهادینه سازی[6] در فرایند[7] جامعه پذیری از طریق نهادهای مختلف اجتماعی صورت می پذیرد که یکی از آن ها آموزش و پرورش می باشد. در این فرایند، افراد جامعه بدون احساس فشار و اجبار، از سر میل و رغبت ارزش های اجتماعی را پذیرفته و با آن هم نوایی می کنند (رستمی، عرفانی، 1389: 168).
یکی از ارزش های اساسی جوامع اسلامی، فرهنگ ایثار و شهادت است[8]. فرهنگ ایثار و شهادت، به عنوان یکی از غنی ترین گنجینه های فرهنگ اسلامی، می تواند موتور محرکه پیشرفت دنیوی، اخلاقی، اخروی و … جامعه و همچنین پشتوانه عظیم حفظ و حراست از اسلام و نظام جمهوری اسلامی ایران باشد (چراغی، اسلام پناه، 1389: 102).
از سوی دیگر، با توجه به این که مهم ترین سرمایه هر ملت، جوانان آن کشور هستند و طرز فکر، نگرش، رفتار و روحیه نوجوانان و جوانان هر مرز و بوم تعیین کننده خط مشی آتی کشور خواهد بود، نوجوان و جوان اگر پایه های فکری مستحکم و صحیحی داشته باشد، در آینده تبدیل به فردی مفید خواهد شد و بالعکس اگر از پایه های سست فکری و عقاید و فرهنگ غلط پیروی کند، به فردی متزلزل، بی هویت و سربار
