شکل4- 20- مگس Pseudogonia cinerascens 57

شکل4- 21- مگس Smidtia amoena   58

شکل4- 22- مورچه Aphaenogaster obsidian  59

شکل4-23- مورچه Camponotus baldaccii 60

شکل4-24- مورچه Cataglyphis cinnamomeus  61

شکل4- 25- مورچه Pheidole palludula  62

شکل4-26- مورچه Tetramorium davidi 62

شکل4- 27- سن Arocatus rufipas  63

شکل4-28- سن Geocoris dispar  64

شکل4- 29- سن Geocoris lubra  65

شکل4- 30- سن Geocoris ningal 65

شکل4-31- سن Andrallus spinidens  67

شکل4- 32- سنCoranus niger   67

شکل4-33- سن Empicoris culiciformis    68

شکل4- 34- سن Phymata crassipes    69

شکل4- 35- زنبور Trissolcus basalis پارازیتویید تخم   70

شکل4- 36- N. viridula  70

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودار

 

4-1- نمودار ارزیابی تراكم خانواده‌های مختلف سن‌های Heteropteraدر مناطق مختلف گرمسار   53

4-2- نمودار ارزیابی تراكم خانواده‌های مختلف دشمنان طبیعی سن گندم از مناطق مختلف گرمسار  72

 

 

 

 

 

چکیده

جمع آوری و شناسایی فون حشرات در هر منطقه‌ اولین گام در راستای دفع آفات نباتی موجود در آن منطقه به شمار می‌آید. بر این اساس طی سال‌های 1391 الی 1392 نمونه‌های سن از مزارع گندم شهرستان گرمسار و اطراف آن‌ها جمع آوری شدند. برای جمع آوری نمونه‌ها از تور حشره‌گیری و آسپیراتور استفاده شد. سپس از اندام‌های جنسی نمونه‌ها در آزمایشگاه اسلاید میکروسکوپی تهیه شده و به کمک کلیدهای شناسایی موجود، نمونه‌ها شناسایی شدند. طی این پژوهش مجموعاً 12 گونه سن متعلق به 10 خانواده ناجوربالان جمع آوری شد. گونه‌های Reuter))Orius albidipennis و Wolff)) Orius niger از خانواده Anthocoridae، گونه Wolff)) Piesma capitatum از خانواده Pismatidae، گونه Puton)) Centrocoris volxemi از خانواده Coreidae، گونه Stibaropus henkei (Jakovlev) از خانوادهCydnidae، گونه Lygaeus equestris (Linnaeus) از خانواده Lygaeidae، گونهCorizus hyoscyami hyoscyami (Linnaeus) از خانوادهRhopalidae ، گونه Dicranocephalus agilis(Scopoli) از خانواده Stenocephalidae، گونهRhynocoris ibericus (Kolenati) از خانواده Reduviidae، گونه‌هایEurygaster integriceps (Puton) و (Eurygaster Maura (Linnaeus از خانواده Scutelleridae و گونهGraphosoma lineatum lineatum (Linnaeus) از خانواده Pentatomidae از مزارع گندم گرمسار جمع‌ آوری شدند. در بین خانواده‌های جمع آوری شده خانواده Scutelleridae بیشترین فراوانی را داشت. همچنین دشمنان طبیعی سن گندم جمع آوری و شناسایی شده شامل گونه‌های Stal))Arocatus rufipes، Waga))Geocoris dispar، Geocoris lubra Kirkaldy، Geocoris ningal (Linnaveri) و Geocoris sokotranus (Kirkaldy) از خانواده Lygaeidae، گونهAndrallus spinides (Fabricius) ازخانوادهPentatomidae ، گونه‌های Coranus niger(Rambur)، Empicoris culiciformis (DeGeer)، Phymata crassipes (Fabricius) از خانواده Reduviidae، گونه‌های Aphaenogaster obsidian (Mayr)، Camponotus baldaccii(Emery)، Cataglyphis cinnamomeus (Karawaiew)، Tetramorium davidi (Forel) از خانواده Formicidae، گونهGryon fasciatum (Priesner) از خانواده Scelionidae، گونه‌های Trissolcus basalis (Wollaston)، Trissolcus grandis (Thomas)، Trissolcus pseudoturesis (Rjachovsky)، Trissolcus semistriatus (Nees) از خانواده Scelionidae و زیر خانواده Telenominae و گونه‌های Blondelia nigripes (Fallen)، Exorista segregate (Rondani)، Tachina magnicornis (Zetterstedt)،Phryxe caudate (Rondani) ،Pseudogonia cinerascens (Rondani) و Smidtia amoena (Mejen) از خانواده Tachinidae بودند.

مقدمه

گندم گیاهی است که به مقدار زیاد و در مساحت وسیعی از زمین‌های دنیا کشت شده و از نظر سطح زیر کشت و تولید سالیانه نسبت به سایر غلات در درجه اول اهمیت می‌باشد (تاج بخش و پورمیرزا، 1382). این گیاه دارای سازگاری وسیعی از نظر آب و هوایی است و به همین دلیل در همه جا كشت می‌شود، اما مناطق عمده‌ی كشت آن نواحی معتدله‌ی اروپا، آسیا و آمریكای شمالی می‌باشد. طبق آخرین آمار سطح زیر كشت گندم در ایران در سال زراعی75- 1376 بالغ بر 3/6 میلیون هكتار بوده است كه حدود 52 درصد اراضی زیر كشت كشور می‌باشد. كل گندم تولیدی در این سال بالغ بر ده میلیون تن با متوسط عملكرد 7/1594 كیلوگرم در هكتار بود (ارزانی، 1378). گندم نیز مانند سایر محصولات زراعی دارای آفات و بیماری‌های متعددی می‌باشد كه باعث خسارت به این محصول می‌گردند.

راسته سن‌ها از لحاظ تعداد گونه در رده حشرات دارای مقام چهارم می‌باشد که این حشرات دارای فعالیت حشره خواری به صورت شکارگری روی طیف وسیعی از آفات گیاهی می‌باشند و به این ترتیب دارای نقش مهمی در کنترل بیولوژیک آفات هستند (Zanuncio et al. 1994; Aukema and Rieger 1995). سن‌ها معمولاً میزبان‌های خود را در مراحل مختلف زیستی از تخم حشره کامل مورد حمله قرار می‌دهند و محتویات بدن آنها را می‌مکند و در نهایت باعث مرگ آنها می‌شوند (Schuh and slater, 1995). کارآیی سن‌ها در کنترل بیولوژیک آفات به دلیل تغذیه توأم پوره‌ها و حشرات کامل از طعمه در مقایسه با سایر حشره‌خوارها قابل ملاحظه می‌باشد (Zanucio et al., 1994). در اكثر نقاط ایران سن معمولی گندم،Eurygaster integriceps Puton از خانواده‌ی Scutelleridae مهمترین آفت و عامل اصلی كاهش كمی و كیفی این محصول محسوب می‌گردد (رجبی, 1372؛ Shurovenkov et al., 1984; Emelyano 1985; Simsek and Sezar 1985). با توجه به تفاوت‌های اقلیمی زیادی كه بین مناطق ایران وجود دارد بررسی فون سن‌ها به عنوان یكی از راسته‌های بزرگ حشرات بسیار حائز اهمیت است.

راسته‌ی Hemiptera از لحاظ تعداد گونه در رده‌ی حشرات دارای مقام چهارم می‌باشد و شامل 22 خانواده است كه مهمترین خانواده‌ های شكارگر در این راسته عبارتند از: Pentatomidae، Miridae،Anthocoridae ، Mesoveliidae، Lygaeidae، Gerridae، Velidae، Reduviidae، Nabidae. اما مهمترین سن‌های شكارگر در خانواده‌های Anthocoridae، Miridae، Reduviidae، Lygaeidae، Pentatomidae وجود دارند (Khan et al., 1990).

گسترش و طغیان سن گندم را می‌توان مثال خوبی برگسترش و طغیان حشرات در اثر دخالت انسان در محیط طبیعی ذكر كرد. دخالت‌های انسان در محیط طبیعی از جمله چرای بی‌رویه‌ی دام‌ها، ازبین بردن گیاهان چندساله، درختچه‌ها و گیاهان جنگلی جهت تاًمین سوخت، تخریب مراتع و كشت گندم در این مناطق، باعث بر هم خوردن تعادل اكولوژیكی محیط، گستردگی مناطق انتشار و افزایش جمعیت این آفت گردیده‌ است. انجام سمپاشی‌های بی‌رویه علیه سن گندم و نابودی دشمنان طبیعی آن نیز از جمله عوامل مهمی است كه سبب گردیده است سن گندم به‌ عنوان یكی از مهمترین آفات گندم و جو مطرح گردد (Critchley, 1998).

در كشور ما برای مبارزه با این آفت تاكنون تمهیدات مختلفی اتخاذ گردیده است. از سال1316 تا 1322 عملیات مبارزه با سن به روش آتش زدن بوته‌ها در مراكز زمستان‌گذران صورت می‌گرفت. البته این كار در زمان‌های بسیار دور نیز انجام می‌شده است. جمع‌ آوری سن‌ها از كوه‌ها ‌و مزارع گندم و نیز سمپاشی محل‌های زمستان‌گذرانی سن در كوه‌ها استراتژی دیگر بود. از سال 1332 تا 1336 مبارزه‌ی بیولوژیک علیه این آفت در اصفهان با بهره گرفتن از زنبورهای پارازیتویید تخم این آفت انجام شد. سپس به تدریج استفاده از سموم شیمیایی رایج گردید تا اینكه در دهه‌ی 1370 سطح سمپاشی به حدود یک میلیون هكتار بالغ گردید (جوادزاده و افشاری، 1371). مدیریت موفق سن گندم مستلزم به كارگیری چندین روش مبارزه به صورت تلفیقیIPM [1] ‌می‌باشد. به این ترتیب استفاده از ارقام مقاوم و مبارزه‌ی بیولوژیک همراه با مدیریت زراعی و كاربرد حشره‌كش‌ها از نظر اقتصادی و زیست محیطی به عنوان راه‌كارهای بلند مدت مورد نظر می‌باشند.

در دهه‌‌های اخیر گسترده‌ترین شیوه‌ی مبارزه با سن گندم كنترل شیمیایی بوده است، اما با توجه به اثرات سوء این روش مبارزه روی محیط زیست و دشمنان طبیعی و بر هم زدن نظم اكوسیستم، اكثر محققان معتقد هستند كه مدیریت تلفیقی این آفت راه حل نهایی است (صلواتیان، 1370؛ شجاعی، 1377). یكی از عناصر بسیار مهم در كنترل تلفیقی این آفت استفاده از عوامل بیولوژیک كنترل كننده می‌باشد (رجبی، 1367). یكی از كار آمدترین دشمنان طبیعی سن گندم، زنبورهای Scelionidae هستند (Alexandrov 1948 a,b). در میان زنبورهای پارازیتوئید تخم سن، زنبورهای جنسTrissolcus spp. از اهمیت بسیار زیادی برخوردار می‌باشند و طبق تحقیقات، پارازیتیسم ناشی از آن‌ها در بعضی مناطق تا 95 درصد نیز گزارش شده است (Catalpinar 1974; Foerster and De Queiroz, 1990). شناسایی گونه‌های مختلف زنبورهای تخم‌خوار سن گندم باید با دقت بالایی در مناطق مختلف كشور صورت گیرد. هم‌چنان كه به ‌نظر می‌رسد در برنامه‌های كنترل تلفیقی و مبارزه‌ی بیولوژیك، شناسایی گونه یا گونه‌‌های غالب می‌تواند نقش اساسی داشته باشد، به طوری كه در هر منطقه و در مواردی برای مناطق كوهستانی و جلگه‌ای، گونه‌ی غالب متفاوت است. بنابراین درصورت فراهم آمدن امكانات مبارزه‌ی بیولوژیک باید پارازیتوئیدی را پرورش داده و رهاسازی نمود كه در فون آن منطقه نقش غالب داشته باشد (رجبی و ترمه، 1366؛رجبی و امیر نظری، 1367). از این رو در یک برنامه‌ی مبارزه‌ی بیولوژیک شناسایی فون یا مجموعه حشرات مفید از طریق تحقیقات فونستیک جهت كارآیی این حشرات در برنامه‌های مبارزه‌ی تلفیقی با آفات زراعی نیز با ارزش می‌باشد (شجاعی 1377؛ Helyer et al., 2003).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

این مطلب را هم بخوانید :

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1- معرفی گیاه گندم و ویژگی‌های آن

1- 1- 1- تاریخچه گیاه گندم

از حفاری‌های باستان شناسی چنین استنباط می شود که منشاء کشت گندم یا در سوریه و فلسطین یا کمی دورتر به سمت شمال در امتداد بخش جنوبی آناتولی بوده است. کشت گندم از فلسطین به مصر و از شمال بین النهرین به ایران گسترش یافت. در ایران گندم نان برای نخستین بار تکامل یافت. گندم نان از ایران به همه سوبه جنوب بین النهرین، هندوستان، ترکمنستان، روسیه و از آنجا به چین و جنوب روسیه گسترش یافت (قارونی، 1382).

گندم گیاهی تک لپه‌ای (Monocotiledon) از راسته Glumiforaاز خانواده گرامینه (Gramineae) یا پوآسه (Poaceae) از طایفه هوردیه (Hordeae) و از جنس Triticum است (پورمیرزا و تاج بخش، 1382). تعداد گونه‌های شناخته شده گندم متجاوز از 3000 گونه است، اما از بین این تعداد حدود 10 گونه به طور کامل شناسایی شده از بین این تعداد 3 گونه در تجارت بین المللی دارای اهمیت بیشتری می‌باشند که هر 3 از جنس تریتیکوم هستند: Triticum vulgar، T. Comtactum و T. Durum ارقام کشت در منطقه گرمسار بیشتر از نوع پیشتاز می‌باشد که در مجموع سطح زیر کشت آن در گرمسار 4000 هکتار می‌باشد.

1-1-2- خصوصیات گیاه شناسی گندم

بذر گندم و به طور کلی بذر غلات فندقه است که در آن پوستۀ میوه و پوستۀ دانه با یکدیگر رشد می‌کنند. بذر گندم پس از کاشت و جذب رطوبت متورم می‌شود و بلافاصله پوستۀ میوه در انتهای گیاهک گسیخته و جوانۀ اولیه از جنین خارج می‌شود. با جوانه زدن بذر گندم این گیاه مرحله‌ای از چرخه‌ی زندگی خود را آغاز می‌کند (کریمی، 1375).

گندم و به طورکلی غلات ریشه اصلی ندارند بلکه دارای سیستم ریشه‌ای افشان می‌باشند که در اطراف و عمق خاک نفوذ می‌کنند و شامل ریشه‌ای بذری و ریشه‌های ثانویه هستند که از گره انشعاب یا طوقه زیر سطح خاک رشد می‌کنند. میزان نفوذ ریشه در اعماق خاک بستگی به سن گیاه حاصلخیزی و میزان رطوبت و شرایط فیزیکی دارد. ریشه‌های گندم ممکن است به عمق 200 سانتی‌متر برسند (نورمحمدی و همکاران،

4-2-1 اثرات حمله مغول…………………………….. 21

4-2-1-1 عوامل اقتصادی حمله مغول……………………………..21

4-3 زمانه و عصر سعدی……………………………..24

4-4 اصطلاحات اقتصادی در آثار سعدی……………………………..27

4-5 دسته بندی اصطلاحات اقتصادی در آثار سعدی………………….. 29

جدول 4-1تشریح برخی اصطلاحات اقتصادی در آثار سعدی………….31

4-5-1قناعت…………………………….. 50

4-5-2 کار و پیشه…………………………….. 61

4-5-3 بازار و بازرگانی……………………………..65

4-5-4اصلاح الگوی مصرف…………………………….. 71

4-5-4-1بخش اوّل: پذیرش قناعت و اصلاح الگوی مصرف…………… 71

4-5-4-2 بخش دوّم: فواید صرفه جویی………………………………. 76

4-5 -5 معیشت، رزق و روزی…………………………….. 79

 

4-5-6 دخل و خرج…………………………….. 84

4-5-7 خراج و مالیات…………………………….. 89

4-5- 8 فقر و ثروت…………………………….. 93

4-5-9 عدالت…………………………….. 104

4-5-10 مدیریت……………………………..111

4-5- 11 سود و زیان……………………………..121

جدول 4-2 پاره ای اشعار حکیمانه سعدی پیرامون واژه های سود و زیان…… 124

فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادات………………………………. 127

5-1 نتیجه گیری…………………………….. 128

5-2 پیشنهادات…………………………….. 133

منابع……………………………… 134

چکیده:

شعر فارسی از جهت پیونددادن واژگان و مفاهیم اقتصادی با احساس و عاطفه شاعرانه در قلم بسیاری از شعرا به اوج خود رسیده است. در این میان استاد سخن،، سعدی شیرازی،، از جمله کسانی است که در آثار خود مطالب و نظرات ارزشمندی در زمینه معیشت، تلاش و کوشش، قناعت، مجاهدت، همت اقتصادی و دیگر

این مطلب را هم بخوانید :

منابع تحقیق درباره فعالیت جسمانی - خلاقیت و نوآوری تحول آفرین

 مسائل مادی و اقتصادی زندگی دارد که بررسی این نظریات و به کارگیری آن ها در زندگی، می تواند راهگشای بسیاری از مسائل اقتصادی روز جامعه باشد. بطوریکه بوستان و گلستان او یک دوره ی کامل از حکمت عملی و سرشار از سفارش های تعلیمی در زمینه های گوناگون و از جمله اقتصاد است. بنابراین در این رساله نگارنده می کوشد با استخراج اصطلاحات اقتصادی، ابیات و حکایات مربوط به مسائل اقتصادی از آثار سعدی، مجموعه ای تحت عنوان پیوند اقتصاد با ادبیات در آثار نامبرده به وجود آورد و آنگاه با بررسی این موضوعات این نکته را روشن سازد که سعدی خود شاعری میانه رو و به قناعت در زندگی پایبند بوده است و از نظر او بسیاری از مشکلات اقتصادی جامعه با احسان و بخشش صاحبان ثروت از بین خواهد رفت و در این صورت جامعه ای آرمانی بوجود خواهد آمد که در آن خبری از فقر، بیکاری، اختلافات طبقاتی و دیگر مشکلات اقتصادی نخواهد بود.

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

انسان ها برای ادامه حیات خود از همان آغاز زندگی همیشه در جستجوی راه حل مناسبی برای تأمین معیشت خود بوده و تلاش می کردند تا احتیاجات مادی به خصوص نیازهای اولیه (آب، غذا، پوشاک) خودشان را به خوبی برآورده نمایند. این فعالیت ها در قالب تولید، توزیع، مصرف و خدمات مربوط به آنها شکل می گرفت. امّا به شکل امروزی تحت عنوان علم اقتصاد تعریف       نمی شد و معمولاً در علومی مانند سیاست، تدبیر منزل و علم اخلاق که اجزاء سه گانه حکمت عملی می باشند مطرح گردیده است. عالمان، دانشمندان و ادبیان ما در طول دوران مختلف تاریخی وقتی که مشکلات و معضلات اقتصادی و نیازهای جامعه را

4-3-4- پروین دولت آبادی…………………………………………………………………………………….. 105

4-3-5- جعفر ابراهیمی…………………………………………………………………………………………… 110

4-3-6- افسانه شعبان نژاد………………………………………………………………………………………… 113

4-3-7- عباس یمینی شریف…………………………………………………………………………….. 115

4-3-8- احمد شاملو…………………………………………………………………………………….. 117

4-3-9- بیوک ملکی…………………………………………………………………………………… 120

فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات………………………………………………………………. 124

5-1- نتیجه گیری………………………………………………………………………………………… 125

5-2- پیشنهادات…………………………………………………………………………………….. 126

منابع و ماخذ:………………………………………………………………………………………… 127

چکیده:

شعر کودک و نوجوان در ایران در آغاز دهه شصت از رشد نسبتا خوبی برخوردار شده است. این گونه ی شعری چنان در حیطه زبانی، تخیل و موسیقی منحصر به فرد شده است که به جرأت می توان آن را موج پنجم شعر ایران نامید در این رساله ابتدا به بررسی شفافیت و تیرگی معنایی در زبان فارسی و هم چنین در واژگان مرکب

 اشاره شده و در بخش چهارم به نقد و بررسی این واژگان و طبقه بندی اطلاعات در سه سطح 1-واژگان غیر بسیط 2-اصطلاحات 3-جملات پرداخته شده و مدلی برای بررسی درجه شفافیت و تیرگی معنایی  ارائه شده و فصل مشترک «صرف» و «معنی شناسی» را باز نموده است و به روش سندکاوی و کتابخانه ای و توصیفی و تحلیلی به نگارش درآمده در آخر نیز از اطلاعات بدست آمده نتیجه گیری به عمل آمده است.

شعر کودک و نوجوان شعری است که با زبان و تخیل و درک و هیجان کودک و نوجوانان تناسب داشته باشد در یک جمله این که قابل فهم برای این گروه های سنی باشد با این تعریف حیطه شعر کودک نسبت به شعر بزرگسال محدود تر می شود اماعده ای معتقدند که شعر کودک شعری است که کودکان آنرا می فهمند و بزرگسالان نیز ازآن لذت می برند.

زبان دائما در حال تغییرات در نتیجه این تغییر ممکن است کلماتی که روزی شفاف بوده اند به کلمات تیره تبدیل شوند یعنی انگیزش خود را از دست بدهند این حالت ممکن است برای انگیزش آوایی، انگیزش ساختگی و انگیزش معنایی پیش بیاید.

در بحث تیره و شفاف بودن واژگان اگر قاعده مندی در ساخت واژه مطرح باشد شفافیت نیز امکان وقوع پیدا می کند و حاصل کار به لحاظ زبانی شفاف می گردد و از سوی دیگر هر چه بر تعداد قواعد افزوده گردد تا ساخت واژه توجیه شود احتمالا پیچیدگی بیشتر و شفافیت کمتری می شود و فرایند به سمت تیرگی پیش می رود به گونه ای که پذیرش ساخت های تیره از سوی جامعه زبانی بر حسب توافق عام خواهد بود زیرا یا فرایند تولید زبانی بی قاعده است یا اینکه به علت کثرت تعداد قواعد دنبال کردن تشخیص آنها مشکل خواهد شد.

مقدمه:

شعر فارسی با قدمت هزار ساله اش در حوزه شعر کودک و نوجوان هنوز نوپاست.عمر آن هم به زحمت به هفتاد سال می رسد اوایل دهه بیست را میتوان آغاز

این مطلب را هم بخوانید :

عوامل مؤثر بر سلامت ­روان

 شعر کودک در ایران دانست این به آن معنا نیست که قبل از این تاریخ کودکان شعر نمی خوانده اند واز شعر محروم بوده اند. بر عکس کودکان آن روزها شاید بیش از زمان ما با شعر مانوس بودند. لالایی های مادران اولین زمزمه های شاعرانه ای بود که شعر را در جان و روح نوباوگان می نشاند. پس از ورود به جامعه هم کودکان با گنجنیه عظیمی از فرهنگ شفاهی عامه روبرو می شدند که غالبا منظوم و ا زجوهره شعر برخوردار بود. اشعار، آوازها، تعزیه ها، مناجاتها، شاهنامه خوانیها و ..درمناسبتهای مختلف از قبیل عروسی، عزا، نوروز ،ایام ماه محرم، ماه رمضان و .. در بین مردم رایج بود بسیاری از مفاهیم اخلاقی و مذهبی هم با همین زبان شعر، سینه به سینه به کودکان و نسل بعد منتقل می شد.

همزمان با انقلاب مشروطه وتغییراتی که در عرصه ادبیات پدید آمد اندک اندک ادبیات کودکان نیز مورد توجه قرار گرفت در تاریخ هزار ساله شعرفارسی اشعاری را میتوان یافت که خطاب به کودکان و نوجوانان وبرای استفاده ایشان سرود شده اند اما جریان عمومی و مستقل شعر کودک در سالهای پس از مشروطه در ایران شکل گرفت. (تاریخ ادبیات دینی کودک و نوجوان، کاشفی خوانساری : 135

اگر چه امروزه زبان شناسی به مثابه ی علم مطالعه ی زبان در پنج حوزه ی آواشناسی، واج شناسی، صرف، نحو، معنی شناسی و کاربرد شناسی معرفی می شود و صرف دیگر هیاتی مستقل یافته است با این وجود ترسیم مرز قاطع میان صرف و نحو درهمه ی موارد به آسانی صورت نمی گیرد. درواقع قائل شدن مرزهای قاطع میان این پنج حوزه عملا غیر ممکن است.

فصل پنجم: مضامین اخلاقی

از پژوهش فوق چنین به عمل آمد که نکته ای نیست که در آن روزگار باب ملک و ملت بی اعتنا باشد و نویسندگانی در دو کتاب ارجمند خود راجع به آن سخن نگفته باشند. علاوه بر این مواردی که معتقد هستند در این جهان روزنامه ی ملوک است روایت و حکایت گذشتگان را چاشنی سخن خود کرده اند و حلاوتی خاص به کتاب های خود بخشیدند.

پیشگفتار:

ادب و هنر بر خلاف پندار بسیاری از زندگی اجتماعی می تراود و یکی از عوامل ضروری حیات اجتماعی است و پا به پای جامعه تغییر می پذیرد . بس ادب و هنر  صرفا پدیده ای نیست که ساخته  ادیب باشد بلکه باید گفت ادب نتیجه ان چیزی است که وجود دارد و به وسیله ادیب پرداخته می شود  از عواملی که در پدید آوردن  ادب نفش مهمی دارند مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و همچنین وقایع تاریخی جامعه است یعنی ادیب در جامعه به سر میبرد. و موافق مقتضیات ان جهت یابی میکند. جوامع ز ان خود را در میابد . شاید بتوان گفت سیر توفیق ادیب انست که روح زندگی مردم عصر خویش را در میابد. با ارمآنها و غمها و شادیهای آنها آشنا میشود  و نیازهای درونی معاصران خویش را درک می کند و ان را در آثار خود منعکس میکند بنابر این چنین اثری آئینه زندگی مردم همزمان ادیب است . تعهد اجتماعی هنرمند و ادیب نیز یکی از رکن های اصلی مورد بررسی در جامعه شناسی  ادبیات است  شاعر و نویسنده متعهد نارضایتی ناشی از اختلافات و ناهمگونی

 جامعه  را که دال بر تحولات و تغییرات ان جامعه است در اثر خود جلوه میدهد. درمیان آثار کهن  منثور فارسی ، کتب سیاست نامه و قابوس نامه  فرد اهل ادب و همه فارسی خوانان شهرت بیشتری دارد که در ادبیات فارسی ، شعر به مراتب بر نثر غلبه ورجحان داشته است و صنعت ادیب همیشه با صفت و معنای “شاعر” قرین و همراه بوده است . همانطور که شعر برخاسته از قریحه و ذوق است اما عامل نویسندگی به خصوص در روزگاران کهن انجام وظیفه و شغل بوده است  نویسندگانی مانند عنصرالمعالی ،خواجه نظام الملک طوسی همگی نویسنده دیوانی یعنی کارمند اداری روزگار خود بوده اند و نوشتن شغل و حرفه  انان  بوده است البته هنر و ابتکار موجب پیشرفت انان می شده است  و پس از نویسندگی به مقام وزارت هم رسیده اند. لذا نظام الملک طوسی وزیر نآمدار سلجوقیان کتاب سیاست نامه را به نگارش در آورد تا دستور العملی برای امر کشورداری سلطنت، حکومت باشد و این رسوم کهن بوده است. که دانشمندان و فرزانگان نظر خیر خواهانه خود را به حاکمان و والیان عرضه دارند تاانان با هوشیاری بتوانند به عدل و داد حکومت کنند و در نتیجه حکومت و سلطنتشان استوار باقی بماند .انچه پدران ما به نثر پارسی پیش از این دو کتاب نوشته اند بیشتر به تاراج حوادث رفتندو ورق های ان را باد خزان در سالیان دراز پراکنده کرده و جز نامی از انان نمانده است و انچه به دست

این مطلب را هم بخوانید :

پنج سئوال هوشمندانه ای که باید در یک مصاحبه شغلی پرسید

 است به دلایل بسیار با ین دو کتاب برابری نتوان کرد : نخست انانکه نویسندگان دیگر در لفظ و معنی تا این پایه ساده پسند و خوش سلیقه نبوده اند بیشتر سخنان ایشان  از حیث لفظ از ان روانی و سادگی که از هر پیدایه ای فریبنده ترو از هر زیوری اراینده تر است  دو دست ، تکلف و تصنع که روزی پسند مردم دشوارجوی بود و در این زمانه ما ناپسند است همواره در بیشتر از ان کتاب ها مایه بازار و رباینده خریدارست . اگر اندیشه  پند و اندرزی پخته اند سخنانی دور از خوی مردمی و گران و ناهموار گفته اند که به کار بسته اند ان را مردمانی بزرگ باید . دیگر انکه این دو کتاب در هر ورق شامل فواید لغوی و تاریخی بسیارست و حتی بسیاری از عادات و رسوم زمانه را که در جای دیگر نتوان یافت در خود جاویدان گذاشته و از دستبرد فراموشی باز رهانیده اند . بزرگترین مزیت این دو کتاب  بزرگوار ان است که نویسندگان انان دبیران بسیار توانا بوده و بهترین نمونه نثر فارسی قرن پنجم را از

4-1-3) نتیجه‌ی سفر و مدینه فاضله‌ی سنایی …………………………………………… 59

4-1-4) پایان سفر و بازگشت از عروج ………………………………………………………… 61

4-2) بررسی مفهوم سفر در هشت کتاب ……………………………………………………. 62

4-2-1) مرگ رنگ ……………………………………………………………………………………… 63

4-2-2) زندگی خواب‌ها ……………………………………………………………………………… 64

4-2-3) آوار آفتاب ……………………………………………………………………………………… 68

4-2-4) شرق اندوه …………………………………………………………………………………….. 72

4-2-5) صدای پای آب ……………………………………………………………………………….75

4-2-6) مسافر ……………………………………………………………………………………………. 84

4-2-6-1) تنهایی و عشق …………………………………………………………………………. 84

4-2-6-2) انتظار برای پایان سفر …………………………………………………………….. 87

4-2-6-3) سفر به تمدن‌های کهن بشری ………………………………………………… 89

4-2-6-4) مرور سفرهای آفاقی ………………………………………………………………… 91

4-2-6-5) سفر به اسطوره طبیعت و کودکی ………………………………………….. 92

4-2-7) حجم سبز ……………………………………………………………………………………. 94

4-2-8) ما هیچ، ما نگاه ……………………………………………………………………………. 100

4-3) مقایسه مفهوم سفر در سیرالعباد و هشت کتاب ……………………………. 102

 

4-3-1) تفاوت‌های مفهوم سفر در سیر‌العباد‌ و هشت‌کتاب …………………… 103

4-3-2) شباهت‌های مفهوم سفر در سیر‌العباد‌ و هشت‌کتاب ………………… 106

فصل پنجم: نتیجه‌گیری

5-1) نتیجه‌گیری …………………………………………………………………………………….. 112

5-2) منابع و مآخذ ………………………………………………………………………………… 115

چکیده:

سفر از مفاهیم پرکاربرد در ادبیات است. این مفهوم در طول دوره‌های مختلف ادب فارسی و حتی جهان جلوه‌های متفاوتی به خود گرفته است. سفر درونی و بیرونی، سفر تخیلی و … . یکی از شاخه‌های مهم فرهنگ و ادبیات فارسی، عرفان است؛ این پدیده برای خود اصطلاحات خاصی را به ارمغان آورد. یکی از اصطلاحات عرفانی، مفهوم سفر است. سفر در این معنا علاوه بر شکل ظاهری آن که طی مسافت است و آن نیز با قصد خاصی در عرفان انجام می‌شود، یک معنای خاص و اصطلاحی نیز دارد که در مجموع به معنای بریدن از خود و دنیای فرودین به سوی عالم بالا و در نهایت فنای فی‌الحق است.

در این پایان‌نامه تلاش شده تا مفهوم سفر در یکی از آثار برجسته کلاسیک با نام سیرالعباد الی‌المعاد که سفر در آن در معنای خاص و اصطلاحی عرفانی مطرح است و همچنین در یکی از آثار برجسته معاصر با نام هشت کتاب که سفر در آن به شکل ویژه و با زبان خاص عرفانی خود، ظهور و بروز پیدا کرده بررسی گردد: اینکه سنایی در سفری نمادین در سیرالعباد خود که پایه‌های آن بر تصوف و عرفان کهن است، به بیان راه‌های گشایش بندهایی که بر پای انسان دور شده از اصل خویش وجود دارد، می‌پردازد و سپهری نیر در سفرهایی واقعی و ذهنی، در واقع مسیر سفر روحانی و عرفانی‌ای را طی می‌کند که طول آن با طول دوره‌ی زندگانی وی هماهنگ است و در هشت کتاب به نمایش در می‌آید. بعد از این تحلیل، به مقایسه سفر در دو اثر یاد شده پرداخته می‌شود و برخی شباهت‌ها و تفاوت‌های آن نیز بیان می‌گردد.

فصل اول: کلیات

1-1- تعریف مسأله

سفر یکی از مهم‌ترین ابزار شناخت فرهنگ و ادبیات ملل مختلف است. سفرهای تخیلی و واقعی، سفر به عالم درون و بیرون… که همه از بن‌ مایه‌های اصلی ادبیات به حساب می‌آیند. سفر یکی از ابعاد ناب تجربه‌ی بشری است، گویی که خاک انسان با سفر سرشته شده است. اولین مسافر حضرت آدم است و اولین سفر، هبوط حضرت آدم به عالم خاکی است.

سفر به عنوان یکی از پدیده‌های پر بسامد در ادبیات فارسی وقتی وارد حوزه‌ی ادبیات عرفانی می‌شود از معنا و مفهومی خاص برخوردار می‌گردد.

سنایی به عنوان یکی از شعرای بزرگ و عارف کلاسیک در اثری که آن را سیرالعباد الی‌المعاد نامید، این مفهوم را در معنای خاص و عرفانی آن به کار گرفت. سهراب سپهری نیز به عنوان یکی از شاعران مطرح معاصر که دارای عرفان خاص خود است، این مفهوم را به شکل گسترده و محسوسی در شعرش به کار گرفت. هم‌چنین با نگاهی گذرا به زندگی شخصی سپهری مشخص می گردد که وی بخش عمده ای از زندگی‌اش را در سیر و سفر گذراند. این سیر و سفرها که به انگیزه‌ی نقاشی و کسب علم صورت می‌گرفت در شکل‌گیری سفر روحی و انفسی او تاثیر بسزایی داشت. به عبارت دیگر سپهری توانست پیوند معناداری میان سفر آفاقی و انفسی برقرار کند.

این سفر‌ها در دو اثر  مد‌نظر در اساس و بنیاد با هم مشترک‌اند و هدف آن‌ها، برداشتن قید‌هایی است که انسان را از مبدا و اصلش دور می‌کند، هم‌چنین دو اثر یاد شده دارای تفاوت‌هایی نیز در روش و جزئیات مانند بی‌توجهی سنایی به ماسوی الله و توجه سپهری به طبیعت و عالم بیرون، اعتقاد به همراهی عقل در سفر روحانی توسط سنایی و اعتقاد به عشق توسط سپهری می‌باشد که در این پایان‌نامه در تحلیلی قیاسی به بررسی و بیان آن در فصل‌های مرتبط پرداخته شد.

2-1- سفر در سیرالعباد إلی المعاد سنایی

صوفیان سیر و سلوک روحانی انسان را در آثار خود در قالب قصه و تمثیل و با رمز و کنایه بیان کرده‌اند از جمله حکایات عرفانی ابن سینا و رسائل سهروردی .

این مطلب را هم بخوانید :

سیرالعباد همان‌طور که از نامش بر می‌آید سفری است به مبدأ و معاد. سنایی در قالب سالکی مشتاق خاستگاه و منزلت سرآغاز خویش، پس از آگاهی از موقعیت و وضعیت انسان در هستی به راهنمایی پیر، سفری را آغاز می‌کند که سراسر سمبلیک و رمزی است. سفر سنایی معراج گونه است که در چهار مرحله شکل می‌گیرد. در مرحله‌ی اول، از مراتب شکل‌گیری انسان از روح نباتی، حیوانی و سپس پیوستن روح انسانی یا نفس ناطقه سخن می‌گوید که این مرحله پیمودن نیمه اول دایره‌ی حیات یا قوس نزولی است:

دانکه در ساحت سرای کَهُن

سوی پستی رسیدم از بالا

چون تهی شد ز من مشیمه کن

حلقه در گوش  ز « اهبطوا منها»